normaldışı davranış kavramı
[Normaldışı davranışlar yazılı tarih boyunca insanın ilgi konusu olmuştur; yakın tarihte olduğu gibi, eski Çİn,Mısır, İbrani ve Yunan dillerinde yazılmış yapıtlarda da davranış bozukluğu gösteren kişilerle ilgili öykülere rastlanır. Yunan mitolojisinde Herkül'ün epilepsi nöbetleri geçirdiği ve bu nöbetler sırasında insanlara saldırarak öldürdüğünden söz edilir. deli İbrahim adıyla anılan Osmanlı padişahı, büyüklük hezeyanlarına kapılarak yanılmazlığına inanmış, bu nedenle ordu ve ulema tarafından tahttan indirilerek öldürülmüştü. İngiltere kralı III. George'un sık sık mani dönemlerine girdiği yazılır, bu nedenle Deli Kral olarak anılmıştır.
Tarih boyunca yaşamış birçok düşünür, yazar, ressam ve bestecinin öykülerinde de normaldışı davranışlara rastlanır. Mozart, ünlü Requiem'i bestelerken bir yandan da zehirleneceği hezeyanları içindeydi. Van Gogh'un kulağını kesip bir fahişeye yollaması, epilepsi sonucu geçirdiği bir bilinç bulanıklığı dönemine rastlar. Ünlü Fransız düşünürü Jean-Jacques Rousseau, yaşamının son döneminde paranoid eğilimler göstermiş, gizli düşamanları tarafından izlendiğine inanmıştı.
Normaldışı davranışlar edebiyat ve tiyatro yapıtlarında da sıklıkla işlenmiştir. Antik Yunan'ın oyun yazıarı Sofokles "oedipus Reks " ve "elektra" adlı oyunlarında ana- babaya yönelik cinsel isteklerin insan davranışlarına etkilerini, on yedinci yüzyılın başlarında William Shakespare, "Othello" da kıskançlık ve öç duygularını, "Macbeth" de suçluluk duygularını işlemişti. Edebiyat dünyası benzer örneklerle doludur. Çağdaş yazarların kimi kendi yaşantılarından örnekler verme eğilimi göstermiş, şizofreniden alkol ve uyuşturucu tutkusuna değinçeşitli konuları işlemişlerdir.
Tarih boyunca bu denli ilgi görmüş olmasına ve günümüzde ileri uygarlık düzeyine erişmiş bazı ülkelerde en önemli sağlık sorunu olarak kabul edilmesine karşın, çağdaş insanın normaldışı daranışlar konusundaki bilgisi, diğer birçok konuda sahip olduğu bilgiye oranla oldukça yetersiz kalmış ya da bazı yanlış kavramlara saplanmıştır. Normaldışı davranışlar tarihte ve edebiyatta çoğu kez adam öldürme, intihar, cinsel saldırı gibi toplum normlarından aşırı sapma gösteren örnekleriyle yer almış ve bundan ötürü, ruhsal bozukluklar toplum dışı ya da tehlikeli davranışlarla özdeşleştirilmiştir. Oysa, bazı normal dışı davranış türleri olağan dışı görünümde olmasına karşılık, bazısı yalnızca kişinin yaşamı süresince karşılaştığı güçlüklerle etkin biçimde baş edebilmesini engeller.
Birçok insan, normal ve normaldışı davranışların kesin bir sınırla ayrıldığı ve bir yanda normal kişiler, diğer yanda da hasta kişiler olduğu sanısındadır.
oysa, bilimsel açıdan normal ve normaldışı davranışların ayrımını yaparken kullanılabilecek belirli bir ölçüt yoktur. Bedenin normal yapısı ve işlevi bilindiğinden fiziksel hastalıkların tanımlanması oldukça kolaydır. buna karşılık, psikolojik düzeyde ölçüt kabul edilebilecek bir normal modeli mevcut değildir. bu kondaki çeşitli yaklaşımlar birbirine karşıt iki temel görüş içerisinde toplanır. Birinci görüşü benimseyenler, toplumsal normlara uyma oranının normali, bu kurallardan sapma oranının ise normaldışını belirlediği görüşünü savunurlar. bu görüşü benimseyenler, toplum kabul ettiği sürece belirli bir davranışın normaldışı sayılamayacağı görüşündedirler; bünyesindeki davranışı, normaldışı olarak yorumlayabilen "hasta toplum" kavramını kabul etmezler.
ikinci görüşte olanlar ise, belirli bir oranda toplum kurallarına uymanın toplu halde yaşamak için gerekli olduğunu, bunun karşıtı tutumların bireyin kendisi ve toplum için de zararlı olabileceğini kabul etmekle birlikte, gerçek normallik için ölçütün toplumun onayı değil, kişinin kendisini iyi hissedebilmesi olduğunu savunurlar. Kendini iyi hissetme kavramı, yalnızca yaşamın sürdürülebilmesini değil, potansiyellerin ve isteklerin gerçekleştirilmesini de kapsar. bu ölçüte göre bir davranış, toplumun isteğine uygun olsa bile, kişinin gelişmesini engelleyici nitelikteyse uyumsuz ya da normaldışı sayılabilir...
Psikodinamik Psikiyatri ve Normaldışı Davranışlar dan
...
|
Normal
