Yoksun Kalma: Ianus-başlı Bir Talihsizlik…
Yoksun Kalma: Ianus-başlı Bir Talihsizlik…
Ölümü bize yaşamdan yoksun bıraktığı için bir talihsizlik olarak görmemiz gerektiğini kanıtlayabilmek için Nagel benzer yoksunlukları da vahim saydığımızı işaret eder… ‘Ölüme yakın ciddilikte bir yoksunluk’durumunu, ‘zeki bir insanın beyin hasrı aldığını ve bunun onu mutlu bir bebeğin zihinsel durumuna düşürdüğü’ imgelememizi ister… Tam anlamıyla mutlu olsa da, beyin hasarı olan yetişkine acıma duyulacaktır… Ve aciz yetişkin ile aynı kapasitelerden onlarda yoksun olduğu halde bebeklere acınmaz… Niçin?... Çünkü önceden sahip olduğu kapasitelerden ve gelecekte bunları yaşama geçirme olanağından yoksun olmaya maruz kalan, yetişkindir, çocuk değil… Nagel’e göre burada ortaya konan düşünce şudur: ‘İyi ve kötü talihin öznesi, o an’a sınırlı durumundan çok tarihi ve olanakları ile özdeşleştiren kişidir…’ Yokunluk Ianus’a benzer bir şekilde, kişinin yalnızca belli bir zamandaki durumuna değil, ama geçmişi ve geleceği ile ilişkili durumuna da yönelik görünür… Eğer bir kimsenin yoksunluklarını dert diye kabul ediyor ve bu dertleri yoksunluklar olarak anlıyorsak, ‘ilişkisel-olmayan, belli zamanlarda o kimseye atfedilebilir olan özellikler’den fazlasını düşünüyoruzdur ve ‘indirgenemez biçimde ilişkisel olan iyilik ve kötülükler olduğunu’ kabul etmeliyizdir…
Bu tür talihsizliği anlamak için, kişinin önceden ne olduğunu ve ne olmuş olabileceğini irdelemek zorundayız… Ve eğer beyin hasarı yaşayan kurbanın durumundaki kapasite ve olanak kaybı bir talihsizlikse, o zaman ölüm de bir talihsizliktir… Ancak bu kez sebep kendi başına düşünülen ölüm durumu değil, ama ölümün bizi hem kendisinden önceki yaşamdan, hem de ileri ki yaşam olanağından yoksun bırakmasıdır…
Ivan Soll
Iauns : Geçitlerin ve girişlerin tanrısı... İki yönü de görebilmesi bağlamında kullanılıyor...
|
Normal
