Ludwig Wittgenstein - Tractatus

#1 (**permalink**) 04-03-2007, 22:41

Wittgenstein’ın temel eserleri, Tractatus Logico-Philosophicus [Mantıksal-Felsefi Deneme] dir burdan bir kısım

1 Dünya durum olan herşeydir.

1.1 Dünya olguların toplamıdır, şeylerin değil.

1.11 Dünya olgular tarafından, ve bunların tüm olgular olmaları tarafından belirlenir.

1.12 Çünkü olguların toplamı durum olanı ve ayrıca durum olmayan herşeyi belirler.

1.13 Mantıksal uzaydaki olgular dünyadır.

1.2 Dünya olgulara bölünür.

1.21 Biri durum olabilir ya da durum olmayabilir ve tüm gerisi aynı kalabilir.

2 Durum olan, olgu olan, şeylerin durumunun sürmesidir.

2.01 İşlerin durumu bir nesneler bileşimidir. (Olgular, şeyler.)

2.011 İşlerin bir durumunun bileşeni olabilmek şeye özseldir.

2.012 Mantıkta hiçbirşey olumsal değildir: Şey işlerin durumunda bulunabilirse, işlerin durumunun olanağı şeyde önceden yargılanmış olmalıdır.

2.0121 Salt kendi başına kalabilen şeye sonradan bir durum uygun düşecek olsa bu bir bakıma raslantı olarak görünebilir.
Şeyler işlerin durumunda bulunabilirlerse, bu daha şimdiden onlarda yatıyor olmalıdır.
(Mantıksal birşey salt olanaklı olamaz. Mantık her olanağı ele alır ve tüm olanaklar onun olgularıdır.)
Nasıl ki uzaysal nesneleri genel olarak uzayın dışında, zamansal nesneleri zamanın dışında düşünemezsek, hiçbir nesneyi başkaları ile bağlantısının olanağı dışında düşünemeyiz.
Eğer nesneyi işlerin durumunun bağı içinde düşünebilirsem, o zaman onu bu bağın olanağı dışında düşünemem.

2.0122 Şey tüm olanaklı durumlarda bulunabiliyorsa bağımsızdır, ama bu bağımsızlık biçimi işlerin durumu ile bir bağlantı biçimi, bir bağımlılık biçimidir. (Sözcüklerin iki değişik yolda, yalnız ve tümcede, ortaya çıkmaları olanaksızdır.)

2.0123 Eğer nesneyi biliyorsam, işlerin durumunda bulunumasının tüm olanaklarını da bilirim.
(Böyle her olanak nesnenin doğasında yatıyor olmalıdır.)
Sonradan yeni bir olanak bulunamaz.

2.01231 Bir nesneyi bilebilmek için, hiç kuşkusuz dışsal değil ama tüm içsel özelliklerini bilmeliyim.

2.0124 Tüm nesneler verili olsa, bununla işlerin olanaklı tüm durumları da verilmiş olur.

2.013 Her şey bir bakıma işlerin olanaklı durumlarının bir uzayındadır. Bu uzayı boş düşünebilirim, ama şeyi uzay olmaksızın değil.

2.0131 Uzaysal nesne sonsuz uzayda yatıyor olmalıdır. (Uzay noktası bir uslamlama konumudur.)
Görüş alanındaki bir leke kırmızı olmak zorunda değildir, ama bir rengi olmalıdır: deyim yerindeyse çevresinde bir renk uzayı vardır. Sesin bir yüksekliği olmalıdır, dokunma duyusunun nesnesinin bir sertliği vb.

2.014 Nesneler tüm durumların olanağını kapsar.

2.0141 İşlerin durumunda bulunmasının olanağı nesnenin biçimidir.

2.02 Nesne yalındır.

2.0201 Karmaşıklar üzerine her bildirim onların bileşenleri üzerine bir bildirime ve karmaşıkları tam olarak betimleyen tümcelere ayrışır.

2.021. Nesneler dünyanın tözünü oluştururlar. Buna göre bileşik olamazlar.

2.0211. Dünyanın hiçbir tözü olmasaydı, o zaman bir tümcenin anlamının olup olmadığı bir başka tümcenin doğru olup olmadığına bağımlı olurdu.

2.0212. O zaman dünyanın bir imgesini (doğru ya da yanlış) tasarlamak olanaksız olurdu.

2.022 Açıktır ki, edimsel dünyadan öylesine ayrı bir düşünsel dünyanın edimsel dünya ile ortaklaşa birşeyi—bir biçim—olmalıdır.

2.023 Bu değişmez biçim tam olarak nesnelerden oluşur.

2.0231 Dünyanın tözü hiçbir özdeksel özelliği değil ama yalnızca bir biçimi belirleyebilir. Çünkü özellikler ilkin tümceler tarafından, ilkin nesnelerin kendilerinin betilenişi tarafından ortaya koyulacaktır.

2.0232 Kabaca konuşursak, nesneler renksizdir.

2.0233 Aynı mantıksal biçimli iki nesne—dışsal özelliklerine bakılmaksızın—birbirinden ancak değişik olmalarıyla ayrılırlar.

2.02331 Ya bir şeyin başka hiçbirinde olmayan özellikleri vardır, ki bu durumda doğrudan doğruya bir betimleme yoluyla ötekilerden ayırılabilir ve belirtilebilir; ya da, tüm özelliklerini ortaklaşa taşıyan birçok şey vardır, ki bu durumda onlardan birini göstermek genel olarak olanaksızdır.

2.024 Töz durum olandan bağımsız olaarak kalıcı olandır.

2.025 Biçim ve içeriktir.

2.0251. Uzay, zaman ve renk (renklilik) nesnelerin biçimleridir.

2.026 Ancak nesneler olduğu zaman dünyanın değişmez bir biçimi olabilir.

2.027 Değişmez, kalıcı ve nesne birdir.

2.0271 Nesne değişmez, kalıcı olandır; betileniş değişen, kalıcı olmayandır.

2.0272 Nesnelerin betilenişi işlerin durumunu oluşturur.

2.03 İşlerin durumunda nesneler içiçe asılıdır, tıpkı bir zincirin halkaları gibi.

2.031 İşlerin durumunda nesneler birbirleri ile belirli tür ve yollarda ilişkilidir.

2.032 Nesnelerin işlerin durumundaki bağlantı tür ve yolları işlerin durumunun yapısıdır.

2.033 Biçim yapının olanağıdır.

2.034 Olgunun yapısı işlerin durumlarının yapılarından oluşur.

2.04 İşlerin kalıcı durumlarının toplamı dünyadır.

2.05 İşlerin kalıcı durumlarının toplamı işlerin hangi durumlarının kalıcı olmadığını da belirler.

2.06 İşlerin durumlarının kalıcı olmaları ve olmamaları edimselliktir.
(İşlerin durumlarının kalıcılığına olumlu, kalıcı olmamasına olumsuz bir olgu da deriz.)

2.061 İşlerin durumları birbirlerinden bağımsızdır.

2.062 İşlerin bir durumunun kalıcı olmasından ya da olmamasından bir başkasının kalıcı olması ya da olmaması çıkarsanamaz.

2.063 Toplam edimsellik dünyadır.

2.1. Olguların imgelerini oluşturuz.

2.11 İmge mantıksal uzaydaki olgu durumlarını, işlerin durumlarının kalıcı olmasını ve olmamasını temsil eder.

2.12 İmge bir edimsellik modelidir.

2.13 Nesneler imgede imgenin öğelerine karşılık düşer.

2.131 İmgenin öğeleri imgede nesnelerin yerini alır.

2.14 İmge öğelerini birbirleri ile belirli bir türde ve yolda ilişkilendirmesinden oluşur.

2.141 İmge bir olgudur.

2.15 İmgenin öğelerinin birbirleri ile belirli tür ve yolda ilişkili olmaları şeylerin birbirleri ile aynı yolda ilişkili olmalarını temsil eder.
İmgenin öğelerinin bu bağlantısına onun yapısı ve bu yapının olanağına imgenin imgelenme biçiminin olanağı diyelim.

2.151 İmgesel biçim şeylerin birbirleri ile imgenin öğeleri gibi ilişkili olmalarının olanağıdır.

2.1511 İmge edimsellik ile bu yolda bağlıdır; ona dek erişir.

2.1512 Bir cetvel ile edimselliğin yanına yatırılmıştır.

2.15121 Bölüm çizgilerinin yalnızca en dış noktaları ölçülecek nesneye dokunur.

2.1513 Bu yoruma göre öyleyse imgeyi imge yapan imgesel bağıntı da ona aittir.

2.1514 İmgesel bağıntı imgenin öğelerinin ve şeyin eşgüdümlerinden oluşur.

2.1515 Bu eşgüdümler bir bakıma imge öğelerinin imgenin edimselliğe dokunmasını sağlayan duyargalarıdır.

2.16 Olgu imge olabilmek için imgelenenle ortaklaşa birşey taşımalıdır.

2.161 İmgede ve imgelenende birşey özdeş olmalıdır ki bütününde biri ötekinin bir imgesi olabilsin.

2.17 İmgenin edimselliği kendi tür ve yolunda — doğru ya da yanlış olarak — temsil edebilmek için onunla ortaklaşa taşıması gereken şey onun imgesel biçimidir.

2.171 İmge biçimini taşıdığı her edimselliği temsil edebilir.
Uzaysal imge uzaysal herşeyi, renkli imge renkli herşeyi vb.

2.172 Ama imgesel biçimi imgeyi temsil edemez; onu gösterir.

2.173 İmge nesnesini dışardan sunar (duruş noktası sunma biçimidir), bu yüzden imge nesnesini doğru ya da yanlış olarak sunar.

2.174 Ama imge kendini sunma biçiminin dışında sunamaz.

2.18 Hangi biçimde olursa olsun, her imgenin genelde edimselliği — doğru ya da yanlış olarak — temsil edebilmek için onunla ortaklaşa taşıması gereken şey her zaman mantıksal biçim, eş deyişle edimsellik biçimidir.

2.181 İmgesel biçim mantıksal biçimse, imgeye mantıksal imge denir.

2.182 Her imge o denli de mantıksal bir imgedir. (Buna karşı örneğin her imge uzaysal bir imge değildir.)

2.19 Mantıksal imge dünyayı temsil edebilir.

2.2 İmge mantıksal imgeleme biçimini imgelenenle ortaklaşa taşır.

2.201 İmge işlerin durumunun kalıcı olmasının ve olmamasının bir olanağını sunmakla edimselliği temsil eder.

2.202 İmge mantıksal bir uzaydaki olanaklı bir durumu sunar.

2.203 İmge sunduğu durumun olanağını kapsar.

2.21 İmge edimsellik ile bağdaşır ya da bağdaşmaz; doğrudur ya da değildir, gerçektir ya da yanlıştır.

2.22 İmge sunduğunu gerçeklik ya da yanlışlığından bağımsız olarak imgesel biçim yoluyla sunar.

2.221 İmgenin sunduğu anlamıdır.

2.222. Gerçeklik ya da yanlışlığı anlamının edimsellik ile bağdaşması ya da bağdaşmamasından oluşur.

2.223 İmgenin gerçek mi yoksa yanlış mı olduğunu bilebilmek için onu edimsellik ile karşılaştırmamız gerekir.

2.224 Yalnızca imgeden onun gerçek mi yoksa yanlış mı olduğu bilinemez.

2.225 Bir a priori gerçek imge yoktur.

Ludwig Wittgenstein
Tractatus

napolyon · #2 (**permalink**) 09-11-2007, 01:41

dostum tesekkür ederim paylasım için

Janice · #3 (**permalink**) 09-11-2007, 01:59

6.43 iyi ya da kötü isteme dünyayı değiştirecekse, dünyanın ancak sınırlarını değiştirebilir, olguları değil; dille sözü edilebilir olanı değil.
kısacası, bu yolla dünyanın o zaman tümüyle başka bir dünya olması gerekir. sanki bütün olarak batması ya da çıkması gerekir.
mutlunun dünyası, mutsuzunkinden başka bir dünyadır.

6.431 nasıl ki ölümde de dünya değişmez, yalnızca sona erer.

6.4311 ölüm bir yaşam olayı değildir. ölüm yaşanmaz.
bengilikten, sonu gelmeyen bir zaman-süresi değil de zamansızlık anlaşılırsa, şimdiyi yaşayan bengi yaşar.
görüş alanımız nasıl sınırsızsa, yaşamımız da tıpkı öyle sonsuzdur.

6.4312 insan ruhunun zamansal ölümsüzlüğü, yani yaşamasının ölümden sonra da bengi sürüp gitmesi, hiçbir biçimde güvenilir olmamakla kalmaz, herşeyden önce, bu varsayım, onunla hep elde edilmek istenen çıkarımı da hiç sağlamaz. bengi yaşayıp gitmemle bir gizem mi çözülecek? o zaman bu bengi yaşam da şimdiki yaşamım kadar gizemli olmayacak mı? zaman ve uzam içindeki yaşam gizeminin çözümü, zaman ile uzamın dışında yatar.

napolyon · #4 (**permalink**) 21-11-2007, 02:34

bunları nerden yazdın bilimorum ama tractatusun ödeviyle pek alakalı değil.wit in derdi çok daha baska bi seydi bunu yazarken.hele bi de kitabı yazdıktan sonra bahçıvanlık yapmaya basladığnı düsünürsek...witgenstein bunların çok dısında bi adamdı aslında.o einstein gibi olay budur diyip çekip gitmek istemis ama yapamamıs.belki o kadar zeki bi adamdı belki de einstein kadar aptal