Milletler insanlardan müteşekkildir. Normâl koşullarda hiç bir millet diğerini yeryüzünden silmeyi düşünmez/Plânlamaz. Fakat, ilk Çağdan bu yana "Devlet" dediğimiz siyasal yapılanma/erk'in görülmesiyle birlikte toplumların üzerine çöreklenmiş menfaat grupları, insanları yönlendirmek için Rönesans'a kadar dini kullandılar. Din Adamı- Siyaset bürokrasisi çekismesinden Siyaset adamları galip çıkınca da, Reform'un etkisiyle yaşama biçim olmaktan çıkarılıp uhreviyata müteallik ve sadece kişi vicdanını ilgilendirecek bir husus olarak geri plânda kalan dinin bıtaktığı boşluk, Milliyetçilik ile doldurulmaya başlandı.

Sözün özü, evvelce "Allah için"(!) yapılan saldırı/cinâyet ve öldürmeler yerini "Vatan/Millet" geyiğine bıraktı. Lütfen dikkatli bakın. Bin yıldır içi içe yaşayan Alevi/Sünni topluluklar arasaında tabandan başlayarak yükselen bir düşmanlık hiç görülmedi. Fakat bu farklılığı siyasal erk sürekli kullandı. (Yavuz Sultan Selim- Şah İsmail çekişmesi) Çok azı müstesnâ,tarihteki bütün savaşların katliamların sebepleri ekonomiktir. Marx'ın Das Kapital'i bu mevzuya önemli ölçüde ışık tutar.

Dünyada farklı kültürlere (Yaşama biçimi) sahip olmaları nedeniyle ayrışmış görünen inasanlığı biribirine kırdırmak için araralarında düşmanlık icâd etmek, ancak menfaat/siyaset çanağından yemlenenlerin mârifetidir. Düşmanlık, uzlaşmaz çelişkilerden oluşur. Uzlaşmaz çelişkiler de, menfaat hesaplarından...

Ahlaki temeli sağlam olmayan bir toplum, -ruhunda arta kalmış barbarlık duygusunun da tesiriyle- soyguncularına karşı hayranlık duyar.
Andre Maurois